Voor u ligt de ABD-visie op publiek leiderschap. De visie op publiek leiderschap is in het bijzonder geïnspireerd door en gebaseerd op: de studie ‘Nieuw Publiek Leiderschap’ van Nikol Hopman in opdracht van Bureau Algemene Bestuursdienst, ‘Understanding Public Leadership’ en ‘Ambtelijk Vakmanschap 3.0’ van Paul ’t Hart, en ‘last but not least’ de input van publieke leiders zélf.

Belangrijke bijdragen kwamen uit de dialoogtafels waarin publieke leiders uit het Rijk, gemeenten, provincies, zelfstandige bestuursorganen en bedrijven met elkaar in gesprek zijn gegaan over de vraag hoe zij omgaan met het steeds veranderend maatschappelijke speelveld en de dagelijkse dilemma’s die voor hen als eindverantwoordelijke managers hierbij spelen.

De visie bestaat in de kern uit een kenschets van maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op publiek leiderschap, maar ook uit het bieden van concreet handelingsperspectief voor (top)ambtelijk leiderschap. Met deze visie beoogt Bureau ABD niet alleen reflectie en inspiratie maar ook guidance te bieden en uiteindelijk ook concreet in praktijk te brengen door de huidige functieprofielen en het ontwikkelaanbod voor de ambtelijke top naar de laatste inzichten aan te passen.

De visie geldt in principe voor de gehele Bestuursdienst (en spreekt hopelijk ook andere publieke leiders aan), er is immers een belangrijke gemene deler als het gaat om wat de maatschappelijke opgaven van een publieke leider vraagt. Tegelijkertijd zullen de verwoorde eisen het sterkst voelbaar zijn op het hoogste managementniveau. Aanvullend geldt dat er lokale inkleuring nodig zal zijn, aansluitend op de specifieke rol en context waarin de manager opereert, de maatschappelijke, inhoudelijke opgaven en het type organisatie waaraan leiding wordt gegeven.

Er is veel geschreven en nagedacht over de belangrijkste maatschappelijke ontwikkelingen waar de publieke sector voor staat. Hierbij worden vaak de snelle technologische ontwikkelingen genoemd, maar ook het afkalvend vertrouwen in en gezag van de overheid en de toenemende maatschappelijke complexiteit. Deze trends komen terug in tal van publicaties en studies, bijvoorbeeld in het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur (Rob), de studie ‘Nieuw Publiek Leiderschap’ van Nikol Hopman en in de trendanalyse van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).
Ook internationaal worden deze opgaven en maatschappelijke ontwikkelingen herkend. Zo blijkt uit diverse OESO documenten en statements dat andere landen voor dezelfde maatschappelijke opgaven staan.

Gelet op deze maatschappelijke context is het de vraag hoe als topmanager zich hiertoe te verhouden in het eigen werkveld en hoe alert te blijven op toekomstige ontwikkelingen en vooral wat vraagt dat van een publiek leider? Dit zijn vragen die gesteld moeten blijven worden. Dat vraagt blijvend reflectie, met name van diegenen die in praktijk dagelijks moeten opereren in dit publieke speelveld. Dat betekent ook dat deze visie levend moet zijn en het gesprek hierover blijvend gevoerd moet worden. Bureau ABD zal dit dynamische proces structureel faciliteren.

Loes Mulder
Directeur-generaal voor de Algemene Bestuursdienst